|
کاربرد آن در منابع طبیعی‘ محیط زیست و کشاورزی
|
مناسبترين ويژگيهاي حرارتي كانيها، در محدودهي طول موجهاي μm 14-8 تشخيص داده شده است (Lillesand و Kiefer، 1994 به نقل از علوي پناه،1382). اين ناحيهي مادون قرمز حرارتي، با خصوصيات جذبي1 تعدادي مواد تشكيلدهنده در سنگها، مانند سيليكاتها، كربناتها، اكسيدها، فسفاتها، سولفاتها، نيتراتها، هيدروكسيلها و غيره مشخص ميشوند. برخي ويژگيهاي فيزيكي نظير اندازهي ذرات (بافت) و ساختمان ميتوانند تغييراتي در طيف تشعشعي2 از نظر عمق نسبي جذب، ايجاد كنند.
كربناتها بهعلت تحرك1 يونهاي كربنات خصوصيت جذبي بالايي را از خود نشان ميدهند. خصوصيات جذبي سولفاتها در حوالي طول موجهاي 9 و 16 ميكرومتر مشهود است. فسفاتها نيز ويژگي جذب را در حوالي 3/10 و 25/9 ميكرومتر نشان ميدهند. نيتراتها در 2/7 ميكرومتر و نيتريتها در 8 و 8/11 ميكرومتر خصوصيت طيفي جذبي از خود نشان ميدهند. سيليكاتها بهعنوان فراوانترين مادهي پوستهي زمين، خصوصيت طيفي جنبشي2 در دامنهي TIR بهسبب وجود SiO (تتراهدرون) از خود نشان ميدهند. همانگونهكه گفته شد، بهترين دامنهي طيفي از لحاظ تشعشع حرارتي3، دامنهي 14 –8 ميكرون است. در مقايسه با ناحيهي بازتابهاي انعكاسي كه انرژي را از 50 ميكروني لايهي سطحي منعكس ميكنند، تشعشعات حرارتي4 به خواص فيزيكي مواد نيز بستگي دارد زيرا انرژي ثبتشده مربوط به ضخامت چند سانتيمتري لايهي سطحي است.
با توجه به اين ويژگي دادههاي سنجش از دور، ممكن است بسياري از خصوصيات كانيها، مواد و رسوبات را بتوان از طريق بكارگيري سنجش از دور حرارتي شناسايي و تشخيص داد. تصور ميرود حتي اگر پوشش سطحي مانند سله، پوسته، سنگفرش و غيره هم وجود داشته باشد بتوان به برخي ويژگيهاي زير اين سلههاي نازك پي برد، تحقيقات علوي پناه و همكاران (2006.) نشان داده است كه مطالعه سله ها در تفكيك پذيري بين خاكهاي مختلف از مناطق مسكوني حائز اهميت است. مركز حداقل تشعشع از حدود 9 ميكرومتر در گرانيت به حدود 11 ميكرومتر در اوليوين پريدوتيت1 متمايل ميگردد.
مطالعات نشان ميدهد بازتابهاي طيفي در ناحيهي 14-7 ميكرومتر براي نمونههاي كوارتز پوشيده از جلاي بياباني، كه معمولاً در مناطق خشك از منگنز و اكسيد آهن تشكيل شدهاند، با نمونههاي بدون جلاي بياباني تفاوتهايي دارد.
استفاده از داده هاي حرارتي به همت استاد بزرگوار جناب آقاي دكتر علوي پناه چند سالي است كه جاي خود را در مطالعات منابع زميني د ر ايران باز كرده است. لازم است به اطلاع علاقه مندان سنجش از دور برسانم كه كتابي نيز در اين زمينه(سنجش از دور حرارتي) به تاليف آقاي دكتر علوي پناه به زودي به بازار ميآيد.