|
کاربرد آن در منابع طبیعی‘ محیط زیست و کشاورزی
|
کسب اطلاعات درباره وضعيت پوشش گياهي از قبيل ميزان و پراکنش آنها از اهميت زيادي برخوردار است. استفاده از دادههاي ماهوارهاي امکان مطالعه گسترده پوشش گياهي را فراهم ميسازد. به منظور کاهش اثر عوامل ناخواسته[1] روي اطلاعات پوشش گياهي و افزايش اطلاعات مربوط به پوشش گياهي از شاخصهاي گياهي[2] استفاده ميکنند. در واقع شاخصهاي گياهي براي متمايز ساختن پوششهاي گياهي با پديدههاي ديگر که توسط تک باندها ممکن نيست بکار مي رود( علوي پناه , 1382 ). شاخصهاي گياهي ميتوانند با استفاده از تعدادي باند مناسب و قابل استفاده محاسبه شوند (,Boyd1996). در واقع شاخص هاي گياهي از نسبت گيري بين باندها بوجود مي آيند که روابط رياضي بين باندها شامل جمع , ضرب , تفريق و تقسيم باندهاي طيفي قابل انطباق را گويند( علوي پناه , 1382 ).
در طول سه دهه گذشته شاخص هاي گياهي کاربرد وسيعي در بررسيهاي منابع طبيعي و پايش پوشش گياهي در مقياس کوچک تا مقياسهاي منطقهاي و جهاني پيدا کردهاند. اين شاخصها با تراکم برگ همبستگي خوبي را نشان ميدهند ليکن به سه فاکتور ارتفاع و زاويه تابش خورشيد, خاک و تاثيرات جوي حساس هستند( سپهري 1381).
ميزان بازتاب پوشش گياهي در طول موجهاي مختلف با توجه به نوع پوشش ( نوع گونه , شادابي و...) و نوع خاک زمينه( ماده آلي, خاک مرطوب, نوع بافت و ... ) و مي تواند تغيير پيدا کند. برای بارزسازی اين تعييرات معمولاً از شاخصهای گياهی استفاده میکنند.
استفاده از شاخص هاي گياهي چنين امکاني را فراهم ميسازد که بتوانيم تجزيه و تحليلهاي رياضي را بر داده ها اعمال کنيم. سنجنده ماهوارهها از پوشش گياهي اطلاعات متفاوتي دريافت ميکنند که با تجزيه و تحليل اين اطلاعات ميتوان پوششهاي گياهي مختلف را تا حدودي مشخص نمود( خواجه الدين 1375 ) .
Carron )1992 (معتقد است که بين خصوصيات بيوفيزيکي جنگلهاي تروپيکال و باندهاي قرمز و مادون قرمزنزديک رابطه قوي وجود دارد. در واقع شاخصهايي که شامل باندهاي قرمز و مادون قرمز باشند ارتباط معني داري با پارامترهاي گياهي از خود نشان مي دهند. امروزه معلوم شده است که داده هاي حرارتي ميتوانند مکمل ديگر دادههاي سنجش از دور ( داده هاي انعکاسي ) باشند ( علوي پناه , 1382 ).Nelson (1984), Chen(1986 ) و Baret(1988) نيز معتقدند که تشعشعات ثبت شده[3] در طول موجهاي مادون قرمز مياني[4] و حرارتي[5] ميتوانند اطلاعات با ارزش و مفيدي را جهت مطالعه پوششهاي گياهي در اختيار قرار دهند و مکمل اطلاعات ثبت شده در باندهاي مرئي و مادون قرمز نزديک باشند.
در اين تحقيق سعي بر آن است, تغيير پذيری طيفی پوششهای مختلف گياهی با استفاده از شاخصهای گياهي حاصل از باند ترمال, باندهاي انعکاسي و همچنين تصاوير حاصل از تجزيه و تحليل مولفههاي اصلي ارزيابي و با تصاوير اصلي سنجنده TM مقايسه شود.
براي پي بردن به وضعيت کيفَُُيت آب بايستي رابطه تجربي بين پارامترهاي کيفيت آب و يک يا چند باند طيفي برقرار شود. شاخص هاي کيفيت آب مانند رنگ , کلروفيل , مواد معلق وشوري معمولا به کمک سنجش از دور ارزيابي مي گردند.
سنجش از دور مي تواند در پايش و تخمين ميزان تمرکز خزه ها و جلبکها در درياچه ها و منابع آب[1] استفاده شود. به کمک سنجش از دور مي توان محل تمرکز کلرفيل (chlorophyll-a) را در منابع آب شناسائي و مشاهده نمود.کلروفيل رنگدانه اي است که اجازه مي دهد گياهان نور خورشيد را تبديل به فتوسنتز کنند. بدليل اينکه اندازه گيري بيوماس حقيقي جلبکها و خزه ها در آب بسيار مشکل است , اندازه گيري ميزان کلروفيل مي تواند نشان دهنده ميزان بيوماس جلبکها در آب قلمداد گردد. افزايش ميزان کلروفيل سبب کاهش انرژي بازتابي در طول موج آبي و افزايش آن در طول موج سبز مي گردد .
علاوه بر موارد ذکر شده به کمک سنجش از دور و تصاوير ماهواره اي مي توان نشت مواد نفتي را بر پهنه هاي درياها واقيانوسها شناسايي و به کمک ابزار GIS آنرا رديابي کرد.